Σκέψεις

Τόσο καιρό θέλω να γράψω την άποψη μου σχετικά με την παιδεία, όπως την βλέπω από τη δική μου οπτική γωνία και κρατιόμουν φοβούμενη το διαδικτυακό bullying που δέχεται ο οποιοσδήποτε εκφράζει μια διαφορετική προσέγγιση. Όμως αν όλοι δεν εκφράζουμε τα συναισθήματα, τις προτάσεις για όσα συμβαίνουν γύρω μας τότε θα είναι σαν να συμφωνούμε με τα τεκταινόμενα. Η παιδεία είναι για μένα η αρχή των προβλημάτων αλλά και των λύσεων.

Αφετηρία το δημοτικό. Όλα τα παιδιά μπαίνουν ίσα σε μια τάξη γνωρίζουν δεν γνωρίζουν ελληνικά, ξέρουν δεν ξέρουν να διαβάζουν, κάνουν δεν κάνουν πράξεις. Δίκαιο; Άδικο; Έτσι είναι. Παλιά μέναμε σε μια περιοχή που τα παιδιά αναλογικά ήταν 12 στα 16 ξένα που δεν γνώριζαν ελληνικά. Ούτε ενδιαφέρον από την πολιτεία για τους Έλληνες που θα πήγαιναν τα ελληνόπουλα με τα ξένα που δεν ήξεραν να μιλάνε ( όποιας εθνικότητας) ούτε και ενδιαφέρον από την πολιτεία για τα ξένα που απλώς τα ξεφορτώνονται σε έναν δάσκαλο που καλείται να βρει ισορροπίες και να μάθει ΟΛΑ τα παιδιά την ύλη του υπουργείου ακόμα και αν χρειάζεται να μάθει Ελληνικά τα ¾ της τάξης. Δίκαιο, άδικο έτσι είναι. Μετά συνεχίζεται μια μαζικοποίηση και ένα τσουβάλιασμα των μαθητών σε όλες τις βαθμίδες.

Σύμφωνα με τον Χάουαρντ Γκάρντνερ υπάρχουν 8 είδη νοημοσύνης με τελευταία προσθήκη την συναισθηματική που ενσωματώνει την Διαπροσωπική και την Ενδοπροσωπική. Ας πούμε λοιπόν πως μέσα σε μία τάξη της 6 δημοτικού, υπάρχουν οι εξής μαθητές με τις αντίστοιχες ικανότητες και ας υποθέσουμε πως έχουν μόνο μία νοημοσύνη ανεπτυγμένη:

  • Α -- με Μουσική νοημοσύνη
  • Β -- με Χωροταξική νοημοσύνη
  • Γ -- με Γλωσσική νοημοσύνη
  • Δ -- με Λογικομαθηματική νοημοσύνη
  • Ε -- με Κιναισθητική νοημοσύνη
  • Ζ -- με Διαπροσωπική νοημοσύνη
  • Η -- με Ενδοπροσωπική νοημοσύνη
  • Θ -- με Νατουραλιστική νοημοσύνη

Και ο 10ος μαθητής είναι μαθητής με μαθησιακά προβλήματα όποια και αν είναι αυτά.

Μέσα από το σημερινό σύστημα διδασκαλίας και τα ειδικά «πειραματικά» σχολεία θα βρουν θεωρητικά το δρόμο τους ο μαθητής Α μέσα από τα Μουσικά Γυμνάσια τα οποία είναι 44 σε όλη την Ελλάδα και τα οποία 4 είναι στην Αθήνα. Ωστόσο πως κάποιο παιδί στο δημοτικό θα μπορούσε να καταλάβει πραγματικά αν έχει ταλέντο στη Μουσική (μέσω πάντα του σχολείου) όταν το μάθημα γίνεται κατά αυτόν τον τρόπο, σαν δευτερεύων χωρίς αξιολόγηση των δασκάλων που οι περισσότεροι είναι διεκπαιρεωτικοί και δεν τους ενδιαφέρει καθόλου να ανιχνεύσουν μουσικά ταλέντα; Αν λοιπόν δεν του δώσει κανείς σημασία και το δυνατό του σημείο είναι η μουσική (που κανείς δεν εμβαθύνει σε αυτό) ενδέχεται να πιστεύει πως υστερεί σε σχέση με τους άλλους που έχουν ανακαλύψει το ταλέντο τους.

Ο μαθητής Β έχει την χωροταξική νοημοσύνη η οποία κατά την Wikipedia είναι: « η ικανότητα να παρατηρείς και να χειρίζεσαι νοερά με επιδεξιότητα μια μορφή ή αντικείμενο, να παρατηρείς και να δημιουργείς τάσεις, ισορροπίες και συνθέσεις με μια παραστατική και χωρική έκθεση… Τέτοιου τύπου νοημοσύνη απαιτείται στους αρχιτέκτονες, γλύπτες, καλλιτέχνες και μηχανικούς. Τη διαθέτει ο κυβερνήτης του πλοίου, ο οποίος βρίσκει την πορεία στο δισδιάστατο ωκεανό ή ο πιλότος του αεροπλάνου, ο οποίος κατευθύνει το σκάφος στον τρισδιάστατο χώρο της ατμόσφαιρας. Τη διαθέτει ο σκακιστής, αλλά και ο γλύπτης που αναπαριστάνει στη σκέψη του ένα κλειστό χώρο. Διακρίνει, επίσης, μαθητές που ενδιαφέρονται για γραφήματα, χάρτες και εικόνες, συγκροτούν τις ιδέες τους πριν να τις γράψουν, μουντζουρώνουν τις σημειώσεις τους με πολύπλοκα μοτίβα. Παραδείγματα ανθρώπων με υψηλό δείκτη χωροταξικής νοημοσύνης, είναι ο Πάμπλο Πικάσο, ο Μιχαήλ Άγγελος, ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι, ο Βαν Γκογκ, ο Μονέ, η Μέριλ Στριπ, ο Στίβεν Σπίλμπεργκ ». Ο Β μαθητής πιστεύω πως αυτήν την νοημοσύνη θα την ανακάλυπτε τυχαία αν του δινόταν φυσικά η ευκαιρία και το ανάλογο ερέθισμα. Οπότε θα τελείωνε κλασσικές σπουδές διαλέγοντας στην τύχη ένα επάγγελμα που ένας Θεός ξέρει αν θα του ταίριαζε.

Ο μαθητής Γ που έχει την γλωσσική νοημοσύνη, νομίζω πως όλοι καταλαβαίνουμε τι είναι μάλλον θα ακολουθούσε κλασσικές σπουδές για να γίνει δάσκαλος και να έχει κάποια στιγμή θέση στο δημόσιο. Ωστόσο μέσα από το συστηματοποιημένο, ανελεύθερο μάθημα της έκθεσης δεν θα μάθαινε ποτέ αν θα μπορούσε να γράψει ποίημα, διήγημα, μυθιστόρημα, άρθρα αν θα μπορούσε πραγματικά να γίνει δικηγόρος ( μιας και στην εκπαίδευση δεν διδάσκεται η επιχειρηματολογία και η αγόρευση). Ο μέσος όρος των βαθμών του δεν θα τον ικανοποιούσε καθώς δεν θα τα κατάφερνε τόσο καλά στις φυσικές επιστήμες. Θα αναγκαζόταν να αποστηθίζει στείρα γνώση την οποία πιθανόν να μην την θυμόταν ποτέ ξανά και δεν θα μάθαινε ποτέ τι θα γινόταν σαν άνθρωπος αν ήξερε το πραγματικό του ταλέντο.

Ο μαθητής Δ με την υψηλή λογικομαθηματική νοημοσύνη είναι από τους αδικημένους του συστήματος. Συνήθως οι άνθρωποι με ανεπτυγμένη αυτήν την νοημοσύνη έχουν υψηλό σκορ στα IQ τεστ. Το σχολείο για εκείνον του είναι βαρετό μιας και τα έχει ήδη καταλάβει όλα απλώς με το ξεφύλλισμα και ήδη διαβάζει πριν ξεκινήσει το δημοτικό . Τα ενδιαφέροντα του δεν είναι για την ηλικία του πχ όταν όλα τα παιδάκια του δημοτικού παίζουν κυνηγητό εκείνος μπορεί να σκέφτεται την δομή του κυττάρου. Το σύστημα δεν τον αφήνει να «πηδήξει» τάξη οπότε πολλές φορές βαριέται να πάει στο σχολείο. Η μόνη του ελπίδα είναι στο γυμνάσιο τα πρότυπα σχολεία που μπαίνεις μόνο με εξετάσεις. Οι εξετάσεις από μόνες του όμως δεν είναι αντικειμενικό κριτήριο καθώς εκεί μπορεί να περάσει και ένα παιδί που μελετάει από το πρωί μέχρι το βράδυ ή που πηγαίνει φροντιστήριο για την προετοιμασία ( ναι γίνεται από την Ε δημοτικού). Οι δάσκαλοι δεν έχουν διδαχθεί πώς να αντιμετωπίζουν τέτοιες περιπτώσεις και πολύ συχνά το παιδί αυτό ενώ θα μπορούσε να είναι επιστήμονας στα 15 του έχει παραβατική συμπεριφορά και δεν μπαίνει καν στην διαδικασία της μελέτης. Κανείς δεν μπαίνει στη διαδικασία να το εμπνεύσει για να αγαπήσει την μάθηση αλλά αντί αυτού τις περισσότερες φορές κρίνεται από την ικανότητα του να αποστηθίζει μέχρι να περάσει στο πανεπιστήμιο, αν μπει βέβαια στη διαδικασία να το κάνει. Δεν είναι τυχαίο πως αρκετά παραδείγματα ιδιοφυιών παράτησαν το σχολείο.

Ο μαθητής Δ θυμάται περισσότερο με το σώμα του , είναι επιδέξιος στις λεπτές κινήσεις. Μερικά από τα επαγγέλματα που χρησιμοποιούν αυτήν την νοημοσύνη είναι οι αθλητές ( υπάρχουν αθλητικά σχολεία), του χειρούργου, του χορευτή, του γραφίστα κ.α . Πως ακριβώς λοιπόν τα παιδιά θα καταλάβουν αν έχουν αυτήν την νοημοσύνη και να κατευθυνθούν ανάλογα; Σίγουρα πάντως όχι με την αποστήθιση, τα θεωρητικά και οικονομικά μαθήματα.

Οι μαθητές Ζ και Η μάλλον θα ανακαλύψουν τυχαία αν μπορούν να γίνουν ηγηθούν ή να είναι διπλωμάτες πολιτικοί , ψυχολόγοι μιας και οι δικοί τους νοημοσύνη έχει να κάνει με την κατανόηση των συναισθημάτων των δικών τους και των γύρων τους. Ακόμα και στις σχολικές εκλογές που γίνονται κανένας δεν μαθαίνει στα παιδιά να συζητάνε και να επιχειρηματολογούν.

Ο Θ μάλλον δεν θα μάθει ποτέ αν θα γίνει ο επόμενος Κουστώ μιας και τα πάντα που μαθαίνουν στο σχολείο βασίζονται μόνο στην θεωρία και ιδιαίτερα στις πόλεις μακριά από οποιοδήποτε φυσικό περιβάλλον.

Για τον δέκατο μαθητή που έχει μαθησιακές δυσκολίες τα πράγματα είναι εξίσου δύσκολα. Θα περνάει από επιτροπές για να διαπιστώνουν μέσα σε 3 λεπτά συνήθως αν έχει βελτίωση ή όχι και θα προσπαθήσει να ακολουθήσει το μαθητικό σύνολο νιώθοντας πάντα μειονεκτικά μιας και θα είναι η εξαίρεση στην τάξη.

Αντί λοιπόν το εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο έχουμε δεκαετίες στην Ελλάδα να εκμεταλλεύεται το ανθρώπινο δυναμικό της χώρας μας δίνοντας του τα κατάλληλα ερεθίσματα και μεταδίδοντας αγάπη για την μάθηση τα μετατρέπει σε αποπροσανατολισμένα πρόβατα που πολλές φορές στερούνται φιλοδοξίας και κριτικής σκέψης. Σίγουρα, θέλω να πιστεύω πως σαφέστατα υπάρχουν εξαιρέσεις. Αυτοί οι άνθρωποι όμως θα μείνουν στην Ελλάδα που εύκολα τους γυρίζει την πλάτη και τους μετατρέπει στη γενιά των 400 ευρώ; Ξέρω πως μπορεί να ακούγεται σκληρό αλλά σε τόσα άτομα που πήρα συνέντευξη για δουλειά όλα αυτά τα χρόνια δεν υπήρχε ένας που να πει: «Αξίζω και θα σου το αποδείξω. Πρέπει να με προσλάβεις είμαι η καλύτερη σου επιλογή» . Όλοι με πτυχία, απλά και ταπεινά. Για να πάει η χώρα μπροστά, οι δουλειές μας, η κοινωνία μας χρειάζεται ανθρώπους με όραμα και όχι μόνο πτυχία. Αυτό αυτή τη στιγμή δεν διδάσκεται, δεν επιδιώκεται. Ποιος θα τολμήσει να κάνει την μεταρρύθμιση που χρειάζεται ώστε κανένα ταλέντο μην χάνεται στα γρανάζια του συστήματος;